“Ruta de las Lagunas, Bolivia” Myths & Realities

We had heard many stories about the ‘Ruta De Las Lagunas’ (The Route through the Lake region) to Uyuni and the massive salt flat. The route is legendary for both its beauty, spectacular scenery, multi-coloured lakes and otherworldly landscapes, as well as for its ruthlessness, extremely high altitude and terrible, sandy, corrugated ‘roads’ which can easily lead into the nothingness. Before taking our final decision to cross through it, we had almost been completely discouraged by many “close to death” experiences we had read on the internet, narrated by various travelers. We finally survived only to write this text(!) and make some things clear, according to our point of view! Apparently, some of the stories are ridiculously exaggerated, some of them true and some others depend on the traveler’s perspective, physical condition and previous experience.

Let’s take things from the beginning:

1) “There is no petrol” – Well, to be clear, there are no fuel stations for a distance of about 400kms, but having a jerry-can with you, will be definitely enough – depending on the consumption. Additionally to this, you can easily buy petrol from one of the dozens of 4×4 tour drivers who always carry extra fuel with them.


2) “There is no food or water” – Of course there is. You can find freshly cooked meals, snacks, water, refreshments, wine etc. There are stores selling snacks and water at some of the places the 4x4s usually stop (at the entrance to the National Park, next to the thermal springs etc). There is freshly cooked food along with water, refreshments, even wine at the shelters around the Lake Colorada or Lake Hendionda. It’s highly impossible to starve!


3) “There is no place to stay” – Nonsense! There are definitely places to stay. There are shelters around Lake Hedionda, Lake Colorada and there are probably some more places to stay that we are not aware of. Even if one shelter is full with tourists from the 4×4 tours, you’ll find a bed in the next one. You can even pitch your tent if you’re not that sensitive to freezing cold…but that depends on each traveler! (the cost for a bed and meal – soup, spaghetti, hot beverage&cookies, breakfast the next morning – is totally affordable  (50BOB, around 6.5€).


4) “There are no people, therefore, no help” – Lies! Remember the corrugation of the roads? It’s due to the hundreds of vehicles! The National Park is filled with 4x4s carrying tourists everyday through the notorious Route. There is at least one passing 4×4 in an emergency. Even during the rainy season (when there are fewer tours), it’s not common at all that no-one will pass.

Heads turning when the vespa passes by! / Κεφαλογυρίστρα!

5) “Deep sand everywhere” – No, at least not everywhere and not that deep for sure. In no case will you dive into deep sand, but there are places where it can be annoying and needs attention. However, it won’t last for long and it’s nothing crazy. Experience and concentration are needed, but you’re not taking part in Rally Dakar! Also, bear in mind that a small vespa managed not to fall even once!


6) “You can get lost” – Of course you can get lost if you’ll try to navigate yourself by sniffing the air! Again, it needs some concentration not to lose the trails which can be tricky sometimes, but don’t forget that you can simply use your GPS (we use the OsmAnd on our smartphones and it was enough). Unless you do something heroically stupid, you can correct your mistake by following some of the tracks you’ll see on the soil and you’ll soon find your way. Most of these tracks are made by the drivers who try to avoid the corrugations on the main trail (Keep in mind that Stergios used the GPS only to make sure he was on the right path).


7) “High altitude is unbearable” – Under specific circumstances, this may be true but still, you can predict and prevent the worse. First of all, be aware of the potential consequences of high altitude so to be prepared. Give yourself some time to adjust. Follow the appropriate dietary rules – no alcohol, no spicy meals, no red meat – and listen carefully to your body. You can even take Diamox pills, after consulting your doctor. Of course, the constant feeling of exhaustion every time you put effort in something, can’t be avoided and some people get sick, but this is something that can’t be 100% predicted or prevented.


Of course, we also have to make clear that the motorcycle looses significant amount of power on an altitude this high and our poor 200cc Vespa probably couldn’t have made it fully loaded and with both of us on its back. So, Stergios was carrying only the necessary with him: tent, sleeping-bag, clothes, some food supplies (only snacks), 4 liters of water, 10 liters of extra fuel – while I had taken the rest of our luggage with me on the 4×4.

To sum up, after we ‘miraculously’ survived the “Ruta de las Lagunas”, we came to this conclusion: Never hesitate to try something your gut is telling you to try! Think and act reasonably and don’t take everything you read on the internet as a universal truth! There are many people who try to convince us (and themselves) that they are unique and heroic and no normal people can do what they did…rubbish! No-one knows you better than yourself

Notes Alexandra Fefopoulou translateAlexandra Fefopoulou
photos Stergios Gogos, Alexandra Fefopoulou
 black-date-to-256  18/10/2015

enjoy the ride 08

greek flag vintage Μύθοι και πραγματικότητα για τη διαδρομή στις λίμνες της νότιας Βολιβίας

Πολλές ιστορίες τρόμου είχαμε ακούσει για τη διαβόητη διαδρομή στις λίμνες της Νότιας Βολιβίας. Η συγκεκριμένη διαδρομή, που οδηγεί στο Ουγιούνι, είναι διάσημη για τα απίστευτης ομορφιάς τοπία της, τα μοναδικά χρώματα των λιμνών και των φλαμίνγκο, καθώς επίσης και για το δυσβάσταχτα μεγάλο υψόμετρο της και τους αδιανόητα δύσκολους, διαβρωμένους και σχεδόν ανύπαρκτους δρόμους της. Τελικά, πήραμε την απόφαση να διασχίσουμε την περιοχή, παρ’ όλο που είχαμε αποθαρρυνθεί σχεδόν τελείως από τις ιστορίες κάποιων ταξιδιωτών που είχαμε διαβάσει στο ίντερνετ. Παραδόξως επιβιώσαμε όμως και γι’ αυτό, σ’ αυτό το κείμενο θα προσπαθήσουμε να δώσουμε όσο πιο ξεκάθαρα γίνεται τη δική μας οπτική για τις περιώνυμες λίμνες, τώρα πια που καταλάβαμε ποιες απ’ τις ιστορίες ήταν υπερβολικές, ποιες αληθινές και ποιες εξαρτώνταν απόλυτα από τις αντοχές και τις εμπειρίες των ταξιδιωτών.

Πάμε απ’ την αρχή λοιπόν:

1) “Δεν θα βρείτε καύσιμα” – Όντως, βενζινάδικα δεν υπάρχουν για περίπου 400χλμ, αλλά μ’ ένα έξτρα μπιτόνι, δε θα υπάρξει κανένα πρόβλημα. Αν μάλιστα η κατανάλωση αποδειχτεί μεγαλύτερη απ’ τους αρχικούς υπολογισμούς, μπορείτε ν’ αγοράσετε όση βενζίνη θέλετε από τους οδηγούς των δεκάδων 4x4 που καθημερινώς διασχίζουν την περιοχή, τίγκα στους τουρίστες και στα καύσιμα.


2) “Θα πεινάσετε και θα διψάσετε” – Για κανένα λόγο! Μπορείτε να βρείτε μαγειρεμένο φαγητό, σνακ, νερό, αλλά ακόμη κι αναψυκτικά ή κρασί! Υπάρχουν μαγαζάκια σε κάποια απ’ τα σημεία που σταματούν τα 4x4 με τους τουρίστες (στην είσοδο του Πάρκου, στις θερμές πηγές κτλ), αλλά και φρεσκομαγειρεμένο φαγητό στα καταφύγια γύρω απ’ τις λίμνες Colorada και Hendionda.


3) “Δεν έχει μέρος να μείνετε” – Αηδίες! Φυσικά κι έχει! Μάλιστα, παραπάνω από ένα. Πρόκειται για τα καταφύγια γύρω από τη λίμνη Colorada και Hendionda και ίσως να έχει κι άλλα που δεν ξέρουμε εμείς. Ακόμη κι αν ένα καταφύγιο είναι γεμάτο από τα γκρουπ με τα 4×4, πιθανότατα θα βρεθεί θέση στο επόμενο. Θεωρητικά, ακόμη και να κατασκηνώσεις μπορείς…αν αντέχεις το απίστευτο κρύο τη νύχτα! Για ένα κρεββάτι σε κοιτώνα των 4, γεύμα που περιλαμβάνει μακαρονάδα, ζεστή σούπα, τσάι ή καφέ με μπισκοτάκια και πλήρες πρωινό την επόμενη μέρα, η τιμή ήταν 50 ΒΟΒ – περίπου 6,5 ευρώ.


4) “Δεν υπάρχει κανείς να σε βοηθήσει εκεί πάνω” – Ψέμα! Από τί έχουν δημιουργηθεί οι διαβρώσεις που λέγαμε στους δρόμους; Από τις 100άδες οχημάτων, βέβαια! Το Πάρκο διασχίζουν δεκάδες από 4x4 καθημερινά και σε μια περίπτωση ανάγκης είναι μάλλον απίθανο να μην περάσει κάποιο για πολλή ώρα. Ακόμη και την εποχή των βροχών που τα 4x4 είναι σαφώς λιγότερα, θα ήταν περίεργο να μη φανεί ούτε ένα.

Heads turning when the vespa passes by! / Κεφαλογυρίστρα!

5) “Βαθιά άμμος παντού” – Υπερβολή! Υπάρχουν σαφώς σημεία με άμμο, αλλά ούτε τόσο βαθιά είναι, ούτε για πολλά χιλιόμετρα. Φυσικά, θέλει προσοχή και η διαδρομή μπορεί να γίνει κουραστική σ’ αυτά τα σημεία, αλλά δεν είναι και το Ράλι Ντακάρ! Αυτοσυγκέντρωση και πρότερη εμπειρία χρειάζεται κι όλα θα πάνε καλά…άλλωστε, το βεσπάκι τα κατάφερε χωρίς να σημειώσει ούτε μια πτώση!


6) “Θα χαθείτε, δεν υπάρχει δρόμος” – Ε ναι, αν ξεκινήσετε χαλαρά να χαζεύετε το τοπίο χωρίς να κοιτάτε που πάτε, θα χαθείτε! Λίγη αυτοσυγκέντρωση δε βλάπτει γιατί αν είστε σε σημείο που πρέπει ν’ ακολουθήσετε ίχνη από ρόδες, μπορεί να μπερδευτείτε. Αλλά για κάτι τέτοιες περιπτώσεις υπάρχει και το GPS (εμείς χρησιμοποιούμε το OsmAnd και ήταν αρκετό – συγκεκριμένα, ο Στέργιος το χρειάστηκε μόνο για να επιβεβαιώσει την πορεία του σε κάποια σημεία) που μπορείτε να συμβουλευτείτε. Αλλά ακόμη κι αν δεν ξέρετε ποια ίχνη ν’ ακολουθήσετε, να θυμάστε πως συνήθως οδηγούν στο ίδιο σημείο γιατί έχουν δημιουργηθεί από οδηγούς 4×4 που προσπαθούν ν’ αποφύγουν μέρη με μεγάλη διάβρωση. Για να κινδυνέψει κανείς πραγματικά, πρέπει να κάνει κάποια επική ανοησία!


7) “Θ’ αρρωστήσετε από το υψόμετρο” – Αυτό, υπό συγκεκριμένες περιστάσεις, μπορεί ν’ αληθεύει. Αλλά και πάλι, με ενημέρωση και πρόληψη, μπορείτε ν’ αποφύγετε τα χειρότερα. Καλό είναι να γνωρίζετε τις άμεσες επιπτώσεις του υψόμετρου για να μπορέσετε να διακρίνετε τα πιθανά συμπτώματα. Δώστε στον εαυτό σας τον απαιτούμενο χρόνο να προσαρμοστεί και μην τον δυσκολεύετε με αλκοόλ, βαριά γεύματα και κόκκινο κρέας – αφουγκραστείτε τα σημάδια. Ακόμη, συζητήστε μ’ έναν γιατρό για την πιθανή λήψη χαπιών Diamox που δρουν προληπτικά στην ασθένεια του υψόμετρου. Κάθε οργανισμός αντιδρά διαφορετικά, και σίγουρα θ’ ασθμαίνετε με την παραμικρή προσπάθεια, αλλά με λίγη προσοχή όλα γίνονται.


Κλείνοντας, θυμίζω πως οποιαδήποτε μοτοσυκλέτα σε τέτοιο υψόμετρο χάνει μεγάλο μέρος της δύναμής της και πως η βεσπούλα μας με τα 200 κυβικά της και τα λίγα κουρασμένα της άλογα, μάλλον δε θα τα είχε καταφέρει φορτωμένη με τους δυο μας και μ’ όλα μας τα πράγματα. Γι αυτό, χωριστήκαμε κι εγώ πήρα τα περισσότερα μπαγκάζια μαζί μου με το 4×4, ενώ ο Στέργιος έμεινε μόνο με ό,τι θα χρειαζόταν: σκηνή, υπνόσακο, μερικά σνακ, 4 λίτρα νερό και 10 λίτρα βενζίνη.

Το συμπέρασμα που βγάλαμε αφού τελικά επιβιώσαμε(!): Αν το ‘μέσα’ σας, σας λέει να το επιχειρήσετε, μη διστάσετε! Βάλτε τη λογική σας να δουλέψει και μην πιστεύετε ό,τι διαβάζετε στο ίντερνετ! Τελικά, υπάρχουν πολλοί που πασχίζουν ν’ αποδείξουν (στον εαυτό τους) πως είναι μοναδικοί και ηρωικοί και πως κανείς νορμάλ άνθρωπος δε μπορεί να κάνει αυτά που κατάφεραν…αηδίες! Ο καθένας μας ξέρει καλύτερα τον εαυτό του απ’ τον οποιοδήποτε άγνωστο…

κείμενο Αλεξάνδρα Φεφοπούλου μετάφρασηΑλεξάνδρα Φεφοπούλου
φωτογραφίες Στέργιος Γκόγκος, Αλεξάνδρα Φεφοπούλου
ημερομηνία 18/10/2015

5 thoughts on ““Ruta de las Lagunas, Bolivia” Myths & Realities”

  1. Ahahaha, love it!
    So true. It is very difficult to assess what the true conditions are (road, security, weather, petrol…) as many travelers/overlanders exaggerate things and others (very few) minimize things (maybe to counter the former). All very subjective anyway. Enjoy the ride guys!

    Liked by 1 person

  2. Very cool write up. Cut through the bullshit. So typical of most overlanders who does not have proper skills to ride to try and make it out as some death defying trip 😀

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s